Thứ Sáu , 26 Tháng Năm 2017

Câu chuyện bánh tét Cần Thơ

Bánh tét không xa lạ với người miền Tây, nhưng để trở thành đặc sản của Cần Thơ, được cả trong Nam ngoài Bắc biết tới là cả một câu chuyện dài. Gõ từ khóa “bánh tét” vào Google sẽ có khoảng 609.000 kết quả, và click vào bất kỳ một địa chỉ nào trong đó, bạn sẽ có ngay những thông tin khá thú vị về thứ bánh truyền thống này. Hôm nay, chúng tôi xin kể lại câu chuyện bánh tét Cần Thơ và quá trình vận động để trở thành một trong những sản vật truyền thống được nhiều người quan tâm.

banh tet la cam2

Theo Wikipedia, bánh tét là một loại bánh có trong kho tàng ẩm thực của người Kinh và một số dân tộc thiểu số ở miền Nam và miền Trung Việt Nam, có nét tương đồng với bánh chưng ở Miền Bắc về nguyên liệu, cách nấu, chỉ khác về hình dáng và sử dụng lá chuối để gói thay vì lá dong. Bánh Tét được sử dụng nhiều nhất trong dịp Tết Nguyên đán của người Việt với vị trí không khác bánh chưng, thậm chí là món không thể thiếu trong những ngày này.

goi banh ngay tetGói bánh đón xuân

Trong các dịp giỗ, tết, bánh tét là món dâng cúng tổ tiên, bởi lẽ, đây là sự kết hợp giữa gạo nếp, thành quả lao động của nhà nông, với bàn tay khéo léo của những người phụ nữ trong gia đình. Gói bánh tét là dịp phụ nữ trong dòng họ, láng giềng gần xa tề tựu quây quần, tạo nên cái không khí nôn nao của lễ giổ, của thời khắc chuẩn bị đón xuân. Thêm một lý do nữa là tập tục người Việt kiêng củi lửa ngày tết, nên bánh tét trước cúng sau ăn là chuyện hiển nhiên, hợp đạo lý. Như vậy, bánh tét không phải là món có mặt trên bàn ăn thường bữa, và có khi thấy khoanh bánh tét là cảm nhận cả một mùa tết rộn ràng.

SANYO DIGITAL CAMERABánh tét ngày tết

Với nhịp sống hối hả tại những đô thị lớn, chuyện gói bánh tét trong các dịp giỗ, Tết là chuyện ngày càng hiếm, cùng với xu hướng mang lại sự tiện ích cho khách hàng thị dân, những lò bánh tét bắt đầu xuất hiện. Bàn tay khéo léo của người phụ nữ trong gia đình nhường chỗ dần cho tính chuyên nghiệp, cho bài bản thị trường. Bởi khi ra chợ với tính chất là một sản phẩm hàng hóa, đòn bánh tét có cái giá của nó nên đã được tính toán sao cho ngon, cho lạ, cho độc đáo, cho đáng đồng tiền, và những lò bánh tét đã xây dựng thương hiệu từ chất lượng sản phẩm một cách hết sức tự nhiên. Bánh tét lá cẩm nằm trong qui luật đó, trở thành sản vật của Cần Thơ, trong một dịp lễ hội du lịch năm 2004, tại thành phố Hồ Chí Minh.
Nhiều người nói vui : Cần Thơ cái gì cũng có, nhưng không có gì là của Cần Thơ, để than cái chuyện Cần Thơ thiếu đặc sản mang dấu ấn của đô thị miền sông nước này. Từ Cần Thơ, đi thăm bạn, không biết mua gì làm quà. Bạn ở xa ghé chơi, cũng không biết phải giới thiệu gì để có thể khoe là đặc sản xứ mình. Đến một ngày, khi nhịp điệu của thị trường đưa đẩy, chợ nào cũng có người bán bánh tét, và những lò bánh cố gắng giữ khách của mình bằng chất lượng và sự khác biệt thì người ta bắt đầu để ý đến món ăn này. Đòn bánh tét nhà quê, ai cũng biết, trở thành đặc sản, là một sản vật biểu trưng cho văn hóa ẩm thực miền sông Hậu, là đại diện cho nền văn minh lúa nước, không phải bổng nhiên mà là kết quả của những chuổi hoạt động tích cực.
Những năm gần đây, không ít lễ hội bánh tét xuất hiện ở các địa phương như một sự kiện văn hoá vào những ngày giáp Tết. Riêng tại Cần Thơ, “Đêm hội bánh tét” Tết Đinh Hợi có thể được coi là sự kiện đầu tiên vinh danh món bánh truyền thống này và đã thành công ngoài sự mong đợi. Nhiều người xúc động thấy lại bếp lửa, nồi bánh ngày xưa. Du khách nước ngoài dự phần gói bánh, nấu bánh. Những lò bánh nổi tiếng của Cần Thơ tham gia trình diễn tại đêm hội đã gợi lên hình ảnh các mẹ, các chị bên ánh lửa nồi bánh cuối năm là một hoạt động quảng bá xuất sắc và người ta đã nhắc tới bánh tét Cần Thơ như là một thương hiệu.

goi banh tet 1Hội thi bánh tét

goi banh tetHọc gói bánh tét

Sự kiện bà Mười Xiềm đi Mỹ tham gia lễ hội dân gian trong khuôn khổ dự án: “Mê Kông, dòng sông kết nối các nền văn hóa” lại một lần nữa làm cho nhiều người chú ý tới bánh tét Cần Thơ. Trước đó, cũng vào những ngày giáp Tết Đinh Hợi, Bảo tàng Cần Thơ đã dành một khuôn viên bày biện cho bà Mười Xiềm gói bánh, nấu bánh để giới thiệu một tập tục văn hoá truyền thống cần gìn giữ và bán bánh tét như một sứ giả khiêm tốn, nhẫn nại xây dựng và quảng bá thương hiệu cho bánh tét Cần Thơ.
Không thể không nhắc đến một nỗ lực khác từ cuộc họp mặt của của các nhà khoa học, doanh nghiệp, nhà quản lý và nhà báo trong cuộc tọa đàm do báo Sài Gòn Tiếp Thị, Câu lạc bộ Hỗ trợ Nông gia, Viện Nghiên cứu Phát triển Đồng bằng sông Cửu Long và Công ty Thương mại tổng hợp Cần Thơ phối hợp tổ chức với chủ đề “Liên kết giải pháp phát huy giá trị đặc sản truyền thống”, bàn chuyện đưa bánh tét, như một đặc sản truyền thống, đi xa hơn. Nhiều ý kiến tâm huyết đã được chia sẻ tại đây. Nhà khoa học nghiên cứu giống, nhà nông trồng nếp ngon, nhà sản xuất làm ra bánh tét, nhà phân phối tính chuyện bán sỉ, bán lẻ tại siêu thị, ngành du lịch cam kết đưa bánh tét vào thực đơn nhà hàng….
Bánh tét đã đi vào chương trình nghị sự như vậy, và đã có một vị trí khác trong cái nhìn của nhiều người.
Nhiều cái tên thành danh cùng đòn bánh tét. Chị Tư Đẹp bán bánh tét ở gần bến phà Xóm Chài; chị Chín Cẩm ở chợ Tham Tướng cũ, nay là chợ Xuân Khánh; bà Minh Tân ở đường Tân Trào…. Mỗi lò mỗi vẻ, đang sống bằng nghề gói bánh, bán bánh, đang tiếp tục gìn giữ thương hiệu bánh tét Cần Thơ và tên tuổi của lò mình. Riêng chị Chín Cẩm là một trường hợp khá đặc biệt khi sở hữu thương hiệu Bánh Tét Chín Cẩm với lộ trình đăng ký nhãn hiệu hàng hoá một cách bài bản. Cùng với sự giúp sức của Dự án hỗ trợ bán lẻ của báo Sài Gòn Tiếp Thị, “Bánh Tét Chín Cẩm” là một thương hiệu được đăng ký thuộc vào loại sớm nhất của ngành hàng này. Lần đầu tiên một nhãn hiệu bánh tét được công nhận khai sinh mặc dù đã có mặt tại Cần Thơ từ thế kỷ trước.

banh tet minh tanQuầy bán bánh tét Minh Tân

banh tet tu depBánh tét Tư Đẹp

Bánh tét lá cẩm của Cần Thơ có màu nếp tím thẩm lạ mắt, ngon miệng, do lò bánh của cô Sáu Trọng ở Bình Thủy bày ra đầu tiên từ gợi ý của một món ăn quen thuộc khác là xôi lá cẩm. Hiện nay bánh tét lá cẩm được biết đến nhiều nhất có lẽ là của chị Chín Cẩm. Chị Chín là cháu gọi cô Sáu Trọng bằng cô ruột, là người thừa hưởng nghề làm bánh gia truyền của cha mẹ ruột lẫn cha mẹ chồng và có thâm niên trên 30 năm trong nghề. Nghề làm bánh tét đã giúp cho gia đình bốn người của chị Chín sống khá ổn định, tạo công ăn việc làm cho nhiều người trong xóm và đặc biệt, cậu con trai khéo tay ngày nào của chị đã đường hoàng bước vào cổng trường đại học vài năm trước đây từ sự chắc chiu, cần mẫn, từ bàn tay khéo léo và tấm lòng thủy chung với nghề.

banh te la cam 3Bánh tét lá cẩm

Câu chuyện bánh tét Cần Thơ là một câu chuyện dài và kết thúc có hậu như vậy. Hầu hết những người làm bánh hiện nay đều sống được bằng nghề , và chắc chắn rằng, khoanh bánh tét màu tím thẩm của xứ này sẽ còn làm nhiều người ngạc nhiên bởi chất lượng của nó.
Nếu có dịp đi đâu xa hay có bè bạn xứ khác ghé thăm, đòn bánh tét nhà quê ngày nào bây giờ sẽ được chọn làm quà với lời nhắn gởi: “Bánh Tét Lá Cẩm, đặc sản Cần Thơ!”

Bài: Sa Huỳnh. Tháng 9/2011. Ảnh sưu tầm.

Gửi phản hồi

Phần bắc buộc được đánh dấu *

*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Scroll To Top